Ervaring is een belangrijke bron van bestuurlijke kracht. Juist daarom is het zinvol om ook de aannames die uit die ervaring voortkomen regelmatig onafhankelijk te laten toetsen.
Senior executives moeten vaak snel patronen herkennen, informatie selecteren en besluiten nemen met onvolledige zekerheid. Ervaring helpt daarbij. Wat eerder werkte, geeft richting en voorkomt dat ieder vraagstuk vanaf nul hoeft te worden geanalyseerd. Maar dezelfde ervaring kan ook een blinde vlek worden wanneer een nieuwe situatie te snel wordt herkend als iets wat men al kent.
Patroonherkenning is waardevol, maar niet neutraal
Een ervaren bestuurder heeft in de loop van jaren een groot repertoire opgebouwd. Dat maakt snelle duiding mogelijk. De vraag is alleen of het huidige probleem werkelijk hetzelfde patroon volgt. Soms zijn context, mensen, governance of marktomstandigheden fundamenteel anders, terwijl de eerste diagnose vertrouwd voelt.
De relevante vraag is daarom niet of ervaring goed of fout is, maar: welke veronderstelling neem ik nu als vanzelfsprekend mee? Welke verklaring vind ik waarschijnlijk omdat ik haar eerder heb gezien? En welk signaal zou erop wijzen dat deze situatie juist anders is?
Hoe hoger de positie, hoe minder onbevangen feedback
Een executive krijgt doorgaans veel informatie, maar niet automatisch veel onafhankelijke reflectie. Collega’s, medewerkers, toezichthouders en adviseurs hebben ieder een eigen positie en verantwoordelijkheid. Bovendien kan een voorlopige gedachte van een bestuurder snel worden geïnterpreteerd als richting of besluit.
Daardoor blijven twijfels en alternatieve verklaringen soms te kort in beeld. Niet omdat niemand kritisch wil zijn, maar omdat de bestuurlijke context het gesprek beïnvloedt. Juist dan kan een onafhankelijke gesprekspartner waarde toevoegen.
Toets niet alleen het antwoord, maar ook de redenering
Goede reflectie begint niet met de vraag of een voorgenomen besluit verstandig is. Interessanter zijn vragen als: welke aannames moeten waar zijn om dit besluit te laten werken? Welke alternatieve verklaring past ook bij de feiten? Welke informatie wegen we zwaar omdat zij onze bestaande overtuiging bevestigt? En welk argument zou ons werkelijk van richting kunnen laten veranderen?
Die vragen maken besluitvorming niet trager. Ze kunnen juist voorkomen dat later veel tijd nodig is om een verkeerde diagnose of te vroeg gekozen richting te herstellen.
Soms ligt de barrière niet in de inhoud
Ook persoonlijke en organisatorische factoren kunnen de analyse kleuren: tijdsdruk, loyaliteit aan een eerder besluit, reputatie, spanning in het team, vermoeidheid of de behoefte om snel duidelijkheid te geven. Zulke factoren zijn niet per definitie problematisch, maar worden dat wel wanneer ze onzichtbaar blijven.
Het doel van executive reflectie is daarom niet permanente twijfel. Het doel is voldoende ruimte creëren om aannames, alternatieven en barrières te onderzoeken voordat een richting bestuurlijk wordt vastgezet.
Wat BYBEN kan betekenen
BYBEN biedt bestuurders, directeuren en senior executives een vertrouwelijke omgeving voor onafhankelijke reflectie. Niet als standaard coachingsprogramma, maar vanuit het concrete dilemma, de rol en de bestuurlijke context. Meer over Executive Advisory & Leadership →
Praktijkbasis: dit Inzicht maakt deel uit van de BYBEN-praktijkbibliotheek van Ben van Miltenburg en is gebaseerd op kennis, expertise en patronen uit meer dan 30 jaar dagelijkse praktijk als vast en interim-bestuurder, executive en toezichthouder/commissaris in meer dan 40 organisaties. Meer over de praktijkbasis van BYBEN →